DEPRESJA

Kinga Kocjan

Każdy człowiek w ciągu swojego życia przechodzi krótsze bądź dłuższe okresy kiedy to czuje się przygnębiony lub ogarnia go smutek. Jesteśmy coraz bardziej zapracowanym społeczeństwem, a ciągła pogoń za pieniędzmi i karierą nie pozwala nam na spokój i wypoczynek. Przygnębiają nas także nieporozumienia, kłopoty rodzinne, finansowe lub miłosne. Jednym słowem jesteśmy obarczeni trudnościami życiowymi wynikającymi z czasów w jakich przyszło nam funkcjonować. Smutek jaki nas ogarnia wynika także z problemów, z którymi zmagały się pokolenia od niepamiętnych czasów. Borykamy się z katastrofami, ze śmiercią, rozstaniami. Stany smutku wywołane tymi i podobnymi doświadczeniami jednakże najczęściej trwają krótko i mają charakter przelotny. Pomocni w przezwyciężaniu tych stanów stają się przyjaciele, rodzina lub profesjonalni psychoterapeuci i wypracowane sposoby radzenia sobie z problemami na bazie psychoterapii. Jednakże, gdy stan smutku staje się stanem przedłużającym, negatywne emocje stają się dominującymi w naszym życiu oraz pojawia się problem w poradzeniu sobie ze zwykłymi czynnościami, wtedy to możemy zacząć mówić o depresji. Obok wymienionych symptomów mogą pojawić się także dolegliwości wypływające z naszego ciała i objawiające się np. brakiem miesiączki, zaburzeniami snu i apetytu, bólami głowy lub pleców.

Typowe emocjonalne objawy depresji to smutek i przygnębienie trwające dłużej niż 2 tygodnie. Ponadto wyróżnić tutaj możemy lęk, płaczliwość, a czasami drażliwość. Charakterystycznym objawem w sferze emocjonalnej jest także utrata radości życia, zainteresowań, znajomości prowadząca w pewnym momencie do zaprzestania dbania o podstawowe potrzeby biologiczne i higienę. Typowe poznawcze objawy depresji to natomiast negatywna ocena obrazu siebie, niska samoocena. Czasami pojawia się także obarczanie winą i samookaleczenia. W objawach tych zaliczyć możemy pesymistyczne podejście do życia oraz myśli i próby samobójcze. Typowe objawy somatyczne wiążą się z zaburzeniami rytmów dobowych. Zatem może wystąpić tutaj problem ze snem bądź nadmierna senność. Pojawia się także utrata apetytu lub apetyt wzmożony. Współistniejącym objawem może być również brak zainteresowania sferą seksualną, złe samopoczucie i skargi na bóle. Charakterystycznymi objawami płynącymi z ciała są bóle pleców, karku, mięśni, bóle głowy niejednokrotnie współwystępujące z bólem szczęki i oczodołów, bóle brzucha, przyspieszona akcja serca, kłucie w okolicy serca, zaparcia, zaburzenia miesiączkowania, ból w trakcie stosunku intymnego, problemy ze wzrokiem, szum w uszach.

Depresja może być spowodowana różnymi przyczynami. Wśród najczęstszych przyczyn upatruje się czynniki biologiczne, psychiczne i społeczne, które mogą występować jednocześnie. Do czynników biologicznych możemy zaliczyć przewlekłe choroby związane z układem krwionośnym, nowotworami, chorobami o podłożu neurologicznym i wszelakimi innymi o podłożu bólowym. Ponadto depresji sprzyjają kłótnie małżeńskie, życie w samotności, śmierć bliskiej osoby, utrata majątku, bezrobocie, problemy w szkole lub w pracy lub też niskie poczucie własnej wartości. Depresję mogą wywoływać skutki uboczne niektórych leków choroby psychiczne takie jak schizofrenia lub paranoja lub poród.

Depresja może występować pod kilkoma odmiennymi postaciami i jest to zależne od wielu czynników lub też może zaatakować bez widocznej przyczyny. Jednym z rodzajów depresji jest depresja sezonowa. Chorzy na nią odczuwają symptomy depresyjne w okresie od jesieni do późnej wiosny, zwykle przez około 6 miesięcy. W sezonie wakacyjnym następuje zatrzymanie choroby i pacjenci zazwyczaj powracają do normalnego funkcjonowania. Naukowcy upatrują jako główną przyczynę tego typu depresji niewystarczającą ilość światła. Jedną z dających najlepsze efekty terapii jest w tym wypadku terapia światłem lub kolorami. Zaleca się także dbanie o prawidłową dietę, ćwiczenia i ruch na świeżym powietrzu, a także planowanie dnia z włączeniem czasu na czas dla siebie. Innym typem depresji jest depresja poporodowa. Charakteryzuje się wystąpieniem objawów depresyjnych w ciągu trzech miesięcy od porodu i utrzymywaniem przez około 2 do 6 miesięcy. Jednym z objawów jest ciągłe zmęczenie występujące nawet po wypoczynku. Pojawić się może także brak apetytu bądź apetyt nadmierny i słaby popęd seksualny. Jednym z wymiernych symptomów jest ciągle powracająca natrętna myśl o byciu niedostatecznie dobrą matką i obawy o zdrowie dziecka. Niektóre kobiety ogarnia lęk przed opieką nad dzieckiem i strach, że nie poradzą sobie z opieką. Wystąpienie tego rodzaju depresji jest trudne do przewidzenia, jednakże wśród czynników, które mogą zwiększać ryzyko jej wystąpienia można zaliczyć m.in. wcześniejsze skłonności depresyjne, śmierć bliskiej osoby, urodzenie dziecka z wadą rozwojową lub wcześniaka, samotne macierzyństwo, utrata pracy, kłopoty finansowe, młody wiek matki. Obok tych typów depresji wyróżniamy jeszcze depresję endogenną zwaną inaczej depresją właściwą lub chorobą afektywną jednobiegunową. Nie ma ona żadnej charakterystycznej przyczyny zewnętrznej i związana jest z zaburzeniem funkcjonowania mózgu, układu hormonalnego lub układu nerwowego. W wypadku tej depresji człowiek nie jest w stanie wykonywać najprostszych czynności ani też podejmować żadnych decyzji. Z tego powodu wymagana jest tutaj szybka pomoc psychiatryczna, a nawet hospitalizacja. W opozycji do tego typu depresji stoi depresja egzogenna, której przyczyny upatrywane są w czynnikach zewnętrznych. Do takich najczęstszych czynników zalicza się śmierć lub odejście partnera bądź innej bliskiej osoby, utratę pracy, rozwód lub wyprowadzenie się dzieci z domu. Innym rodzajem jest depresja nerwicowa czyli dystymia atakująca pomiędzy 20-30 rokiem życia. Do przyczyn jej powstawania zalicza się nieprzystosowanie społeczne, traumatyczne wydarzenia lub nieumiejętność zaspokajania własnych potrzeb. Osoby chorujące charakteryzują się obniżonym nastrojem, marazmem, smutkiem i poczuciem beznadziejności. Dodatkowo pojawia się problem w koncentracji i zapamiętywaniu. Wyróżniamy także depresję dwubiegunową zwaną chorobą afektywną dwubiegunową. Jest to szczególnie wyniszczający zdrowie stan, gdyż charakteryzuje się naprzemiennymi stanami manii, depresji i zdrowia. Mania objawia się wzmożonym dobrym nastrojem, wysoką samooceną i wzrostem, energii. Przyczyny jej występowania nie są jasne, a upatrywane są w przekaźnictwie neuronów, wadach rozwojowych płodu lub czynnikach genetycznych. W literaturze wspomina się także o depresji maskowanej. Charakteryzuje się ona objawami płynącymi z ciała, w więc somatycznymi i psychosomatycznymi. Najczęstsze z nich to reakcje bólowe, bezsenność, kłopoty z jedzeniem i snem oraz świądem skóry. Istnieją dwie główne metody leczenia depresji i są nimi farmakologia oraz psychoterapia. Stwierdzono, że najlepszy efekt zdrowotny daje połączenie psychoterapii i leków z zaznaczeniem, że nie każdy typ depresji może być poddawany psychoterapii. Depresja jest związana ze specyficznymi zmianami w obrębie układu hormonalnego i nerwowego dlatego też leki są w stanie wyrównać równowagę biochemiczną. Należy przy tym zwrócić uwagę, że leki te nie działają natychmiastowo i czasami na rezultaty należy poczekać kilka tygodni.